True
Mensen.TV - TV kijken via internet, de beste Mensen tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

De verwondering - Alle afleveringen
De verwondering
De Verwondering: Eva Durlacher

Eva Durlacher groeide op in de echo van de holocaust. Vertrouwen in de goedheid van de mensheid kreeg ze hierdoor niet van huis uit mee. Ze voelt een collectieve joodse zielepijn, maar wil het niet daarbij laten. Haar vader, Gerard Durlacher, nam de pen op om zich te kunnen uiten, haar zus Jessica deed hetzelfde. Eva Durlacher koos voor haar eigen weg, in de beeldende kunst en als trainer en coach van levensgeschiedenissen.



De verwondering
De Verwondering: Bas Ramselaar

Bas Ramselaar was jarenlang concertzanger, maar stopte daarmee na een burn-out. Hij richtte zich daarna op koordirectie. Nu geeft hij leiding aan verschillende koren en zingt één keer per jaar nog de Christus-rol in de Matthäus-Passion of de Johannes-Passion. Voor hem is de passiemuziek ten diepste religieus, onderdeel van de liturgie, en niet los verkrijgbaar. Als hem gevraagd wordt een fragment uit de Christus-partij te zingen, dan weigert hij dat omdat hij dat beschouwt als gebrek aan eerbied. Het monastieke heeft hem altijd getrokken, het kwam er uiteindelijk niet van om zelf kloosterling te worden. Maar met het mysterie is hij vertrouwd: toen hij overspannen was zocht hij toevlucht in een klooster. Zittend aan de rand van een vijver raakte hij buiten de tijd: 'Ik ben drie kwartier kwijt. Toen was ik bij God'. Bas Ramselaar heeft gekozen voor een gedicht van de Bengaalse mysticus en dichter Rabindranath Tagore dat hem op het lijf geschreven is: 'Als Gij mij zegt te zingen'.



De verwondering
De Verwondering: Marcel Möring

'Schrijven is voor mij de enige bezigheid die het leven zin geeft', zegt Marcel Möring (1957) in deze aflevering. Möring is auteur van omvangrijke romans waarin de joodse geschiedenis als stof in de kleren van de personages hangt. Opgevoed door een Nederlands Hervormde vader en een joodse moeder vraagt hij zich al jaren af wat het betekent om joods te zijn. Daarbij kan Möring als lid van de naoorlogse generatie niet om de jodenvervolging heen. Marcel Möring kreeg van huis uit weinig religieuze bagage mee, maar was als kind een 'fanatiek bijbellezer'. Leeftijdgenootjes lazen stiekem de Donald Duck in bed, de jonge Marcel dwaalde 's nachts door Bijbelse landschappen, hand in hand met Abraham. Naderhand stortte hij zich vol overgave op de geschriften van de oude kerkvaders. Hij was toen hooguit een jaar of elf. Möring heeft een grenzeloze verbeelding die hij op ieder moment kan aanboren. De verhalen staan te dringen in zijn hoofd. Via het schrijverschap wil hij iets aan de wereld toevoegen, in de hoop dat er een glimp van inzicht ontstaat. In de liefde. Of in de aard van de dolende mens. Marcel Möring: 'Iedereen is thuisloos. De essentie van het bestaan is dat we een plek zoeken waar we thuis zijn, of je nu joods bent of niet. Maar de meeste mensen realiseren het zich niet.'



De verwondering
De Verwondering: Fieke Opdam

Cabaretière in spe Fieke Opdam (31) maakte ooit furore als de jongste non van Nederland. Op haar achttiende trad ze in bij de Karmelietessen in Sittard om zuster Luca te worden. Een paar jaar eerder had ze met een vriendinnetje de film Sister Act gezien. In God geloofde ze toen nog niet, maar haar fascinatie voor het kloosterleven was gewekt. Om een 'stageplek' te vinden, mailde ze naar alle kloosters die ze op Google kon vinden. Intussen heeft Fieke Opdam haar kloostertijd al weer een jaar of vijf achter zich gelaten. Ze realiseerde zich meer en meer dat een klooster een gemeenschap van feilbare mensen is en kwam door omstandigheden letterlijk alleen te staan. De overgang van de kloosterorde, waar iedereen om vijf uur opstond om de biddende Christus na te volgen, naar de gewone burgermaatschappij was nogal bruusk. Opdam ging de poort uit met pakweg tweehonderd euro op zak. Ze had het gevoel dat ze in de woestijn was beland. In het theater heeft Fieke Opdam opnieuw heilige grond gevonden. Alles wat op de theatervloer gebeurt heeft betekenis: het decor, het licht, wat je zegt en hoe je het zegt. 'Theater is geen uiterlijk vertoon', aldus Opdam: 'Het gaat over het innerlijk. De kracht die ik daarin ervaar lijkt heel erg op de kracht die ik vroeger in het gebed ervaarde'. Naar de katholieke kerk gaat ze niet meer. Tegenwoordig voelt ze zich op een andere manier verbonden met God en de biddende Christus.



De verwondering
De Verwondering: Calliope Tsoupaki

Ook al stond haar wieg niet in Nederland, artistiek is ze hier geboren. Nu is ze onze Componist des Vaderlands: Calliope Tsoupaki.



De verwondering
De Verwondering: Sytse Ypma

Voor Sytze Ypma, predikant in Franeker, is de joodse schrijfster Etty Hillesum een belangrijke bron van inspiratie. Eind november is het vijfenzeventig jaar geleden dat Etty Hillesum in Auschwitz op 29-jarige leeftijd werd vermoord. Zij liet een dagboek na, waarin ze beschrijft hoe ze tijdens de oorlogsjaren God in zichzelf ontdekt. Voorbij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog bleek een innerlijke wereld te liggen, die vrede en vertrouwen bracht. Sytze Ypma leerde het werk van Etty Hillesum kennen toen hij als theologiestudent een periode doormaakte waarin hij zo ongeveer aan alles twijfelde. Vooral aan de almachtige God uit zijn jeugd, waar hij als angstig jongetje - knielend voor het vensterraam - naar had gezocht. Toen hij in een Utrechtse boekhandel een regel uit het dagboek van Hillesum las, was hij meteen verkocht. De verre God van buiten kon veranderen in een God die heel nabij was, in zijn diepste zelf. Sytze Ypma groeide op als oudste zoon uit een bakkersgezin. Het was de bedoeling dat hij de zaak van zijn vader zou overnemen, maar als predikant bakt hij vooral 'geestelijke broodjes'. Brood is wat hem betreft een metafoor voor de protestantse eredienst. Zijn eigen band met het goddelijke onderhoudt Ypma door psalmen te lezen en te mediteren: 'Etty Hillesum ontdekt in zichzelf een centrum van stilte. Dat herken ik. Ik weet precies wanneer ik daar ben. Dan voel ik, nu ben ik heel.'



De verwondering
De Verwondering: Carola Kruijswijk

Sterfbedverzachter. Dat is de term die Carola Kruijswijk gebruikt voor haar werk als ritueelbegeleider. Ze ziet het als haar missie om meer zachtheid en openheid rondom de dood te brengen. Sterven is namelijk zoiets groots en angstaanjagends dat mensen geneigd zijn het te beheersen door ervan weg te kijken. Maar je kunt de dood niet op afstand houden, weet Kruijswijk, en het leven ook niet. Carola Kruijswijk groeide op in een gereformeerd-vrijgemaakt milieu, waar ze als meisje een geloofswereld kreeg aangereikt die totaal niet aansloot bij haar eigen onbevangenheid. Ze wilde niet onderworpen zijn aan een systeem waarin ze een almachtige Heer moest danken voor alledaagse dingen. Jaren later kon Kruijswijk via de omweg van het boeddhisme afrekenen met het zondebesef dat haar tegen wil en dank was aangepraat. Voor Carola Kruijswijk is God een werkwoord geworden. Iets wat je moet doen en waarmaken. De onverwachte dood van haar eigen vader heeft in haar geval sterk bijgedragen aan de beslissing om ritueelbegeleider te worden. Hij overleed aan een hartaanval, zonder afscheid te hebben genomen. Carola Kruijswijk: 'Als iemand is overleden, is de relatie niet voorbij. Er is iets doorgesneden dat je weer bij elkaar moet brengen. Uitvaartrituelen helpen daarbij.'



De verwondering
De Verwondering: Fokkelien Oosterwijk

Na bijna veertig jaar predikantschap is Fokkelien Oosterwijk met emeritaat. Na deze bijna bijbelse tijdspanne is het een geschikt moment om terug te kijken en te bezien wat haar nog te doen staat. De laatste drieëntwintig jaar stond ze in de Westerkerk. Die jaren zijn niet over rozen gegaan. Toch vielen alle strubbelingen rond haar aantreden in Amsterdam in het niet bij wat haar vier jaar geleden overkwam; haar zusje met wie ze een grote zielsverwantschap had, stierf plotseling en enige tijd later kwam Oosterwijk erachter dat zij aan dezelfde levensgevaarlijke aandoening leed. De dominee die het vanaf de preekstoel zo prachtig wist te vertellen, werd omver geblazen en was niet langer is staat Gods nabijheid te voelen. Een tijd van schraalheid en leegte brak aan. Muziek maakte haar uiteindelijk weer ontvankelijk en psalm 139 is haar houvast gebleken.



De verwondering
De Verwondering: Marjanne Dijk

Als geestelijk verzorger zat Marjanne Dijk (47) aan het bed van vele zieken en stervenden. Maar toen haar eigen vader vorig jaar plotseling overleed, wist ze niet meer of ze dat werk nog wel zinvol vond. Ze voelde geen grond meer onder haar voeten en zat een half jaar thuis. Dijk weet sindsdien uit eigen ervaring hoe ingrijpend een onverwacht verlies kan zijn. De vader van Marjanne Dijk, net als zijzelf werkzaam in de geestelijke verzorging, stierf na een kort ziekbed tijdens een vakantie in een Frans ziekenhuis. Van stervensbegeleiding of persoonlijke aandacht was in de verste verte geen sprake. Die traumatische gebeurtenis heeft Dijk aan het denken gezet over de vraag wat een 'goede dood' is. Het sterfbed van haar vader verdiende dat predicaat zeker niet. Maar onder welke omstandigheden is de dood wel goed? En voor wie precies? Marjanne Dijk beschouwt iedere ziekenkamer die ze betreedt als een soort van 'heilige grond', waar ze het liefst haar schoenen uit zou doen. Ook in het Nederlandse zorgstelsel is volgens haar te weinig ruimte om uit te zoeken welke dood bij iemand past. Daarom houdt Dijk zich in het ziekenhuis waar ze werkt steeds meer bezig met morele counseling rondom sterfprocessen.



De verwondering
De Verwondering: Henk de Velde

In 2007 verliet Henk de Velde (69) Nederland met de woorden: 'ik kom nooit meer terug'. Zijn keus om vier jaar later omwille van zijn zoon weer aan te leggen in Nederland ziet hij als de beste keus die hij ooit gemaakt heeft. En nu ligt hij met zijn schip vlakbij de plek waar hij werd geboren. Hij schrijft en maakt korte reizen omdat hij de kostbare tijd met zijn kleinkinderen niet wil missen. Henk de Velde groeide op in een gezin dat kerkte in een hervormde Bondsgemeente. Hij kijkt er dankbaar op terug. Ook al is hij wars van regeltjes en dogma's, hij ziet zichzelf nog steeds als een gelovig mens. De Velde noemt zich een pelgrim, iemand voor wie de weg belangrijker is dan het doel. Hij vindt niets, hij ís. En hij blijft onderweg, ook omdat doorgaan gemakkelijker is dan stoppen. Toen zijn moeder stierf verbleef Henk de Velde bij de Makah, een indianenstam in Amerika. De leden van de stam verzorgden en troostten hem. De chief gaf hem een gebed mee dat hij graag met de kijker wil delen.



De verwondering
De Verwondering: Christa Oppers - Beumer

Luitenant-kolonel buiten dienst Christa Oppers-Beumer was in 1982 de eerste vrouw die afstudeerde aan de Koninklijke Militaire Academie. Na een luchtmacht-carrière van 39 jaar is ze nu met pensioen. Ze heeft van haar werk genoten, wilde altijd al officier worden. Haar ouders hebben steeds achter haar gestaan hoewel een militair in de familie een nieuw fenomeen was. Binnen haar werk maakte ze veel mee, maar ook in haar privéleven kreeg ze het nodige te verduren. In een periode van twintig jaar werd ze vijf keer getroffen door kanker. Ondanks angst, pijn en paniek heeft ze haar vertrouwen in God nooit verloren. Op de moeilijkste momenten voelde ze God als een veilige cocon om zich heen en hield haar dooptekst uit Jesaja 43 haar overeind: Ik heb u bij uw naam geroepen, gij zijt Mijn.



De verwondering
De Verwondering: Samuel Gerrets

Als enig kind was Samuel Gerrets de vaste tolk voor zijn dove ouders. Zijn inlevingsvermogen is een schat voor het leven geworden, maar heeft ook veel van hem gevraagd. Samuel was de brug naar de wereld van de horenden. Zo onderhandelde hij als kleine jongen voor zijn vader over de aankoop van een auto en tolkte als zijn ouders een afspraak bij de huisarts hadden. Om te voorkomen dat Samuel een taalachterstand opliep, stimuleerden zijn ouders het lezen al vroeg. Hij sloeg een klas over en groeide op als een verantwoordelijk en leergierig jongetje. Hoe heeft zijn dienstbare jeugd hem gevormd?



De verwondering
De Verwondering: Mahmood Khan Youskine

Mahmood Khan Youskine (1927) is een van de laatste getuigen van een tijdperk dat op het punt van verdwijnen staat. Als directe nazaat van Hazrat Inayat Khan, de grondlegger van het universeel soefisme, werd hij spelenderwijs ingevoerd op het pad van de mystiek. In het Haagse huis waar de jonge Mahmood zijn kindertijd doorbracht, werd dagelijks zo'n vijf uur gemediteerd. En als er niet gemediteerd werd, sprak men - met de nodige geestdrift - over de spirituele erfenis van Hazrat Inayat Khan.



De verwondering
De Verwondering: Netty de Jong-Dorland

Stop met zieltjes winnen, begin met geven. Dan zal de kerk toekomst hebben.



De verwondering
De Verwondering: Wilfred de Bruijn

Kunsthistoricus Wilfred de Bruijn (1974) kreeg letterlijk een bekend gezicht toen hij in april 2013 in zijn woonplaats Parijs in elkaar werd geslagen door drie jonge jongens die op deze manier duidelijk maakten niets van homoseksuelen te moeten hebben. Hij was daar zo boos over dat hij een foto van zijn gemaltraiteerde gezicht op internet plaatste. Daarmee was de geest uit de fles, de foto ging de wereld rond. Nu, vijf jaar later, laat De Bruijn zich in De Verwondering van een hele andere kant zien. Opgegroeid in een gereformeerd gezin in de Alblasserwaard is zijn geloof altijd belangrijk voor hem gebleven. Hij ziet God als de schepper die de mens naar zijn evenbeeld heeft geschapen. Daarom is ook de mens in staat te scheppen, en de hoogste vorm daarvan is de kunst. Volgens Wilfred de Bruijn kom je in de kunst het dichtst in de buurt van God.



De verwondering
De Verwondering: Hein Stufkens

Filosoof en schrijver Hein Stufkens kwam als kind in een katholiek internaat terecht. Daar besloot hij: Ik ga hier dood of ik sta op. Hij zette zichzelf in de overlevingsstand. Hein komt uit een vroom katholiek nest, maar nam afstand van zijn ouders tijdens zijn studententijd. Zij waren het niet eens met zijn levensstijl en zijn niet-katholieke vriendin. Hein ervaart dat we in het leven regelmatig vallen en weer op moeten staan. Op zijn 35e is hij gescheiden en moest hij opnieuw vaste grond onder zijn voeten vinden. Nu hij zeventig is, schudt hij opnieuw op zijn grondvesten. Hij realiseert zich dat hij aan zijn laatste levensfase begonnen is en dat ontregelt hem. Ondanks dat hij vanuit zijn bezinningscentrum in Cadzand mensen inspireert en onderwijst, blijft hij zelf een leerling. 'We komen nooit in een toestand van onaantastbare stabiliteit.' De dood en de opstanding van Jezus is volgens Hein het verhaal over het diepe vertrouwen dat het leven sterker is dan de dood.



De verwondering
De Verwondering: Don Ceder

Don Ceder (28) is de zoon van een ondernemende vader en hij heeft een moeder die Hollandse nuchterheid hoog in het vaandel heeft. Hij groeit op in de Bijlmer, gaat Rechten studeren en heeft nu zijn eigen advocatenkantoor. Daarnaast is hij lijsttrekker voor de ChristenUnie in Amsterdam. In zijn kindertijd is Ceder een schuw, stotterend jongetje. Dat verandert als hij in zijn tienerjaren in de kerk te horen krijgt dat iedereen iets te geven heeft, dus hij óók. Hij beteugelt zijn verlegenheid en dat werpt z'n vruchten af. Don Ceder kiest ervoor om op te komen voor mensen die in de verdrukking raken. Dat doet hij in zijn werk als advocaat, maar ook in de politiek. Voor hem is het belangrijk om zijn geloof handen en voeten te geven. De tekst uit Mattheüs 5 - over het licht dat moet schijnen en niet onder de korenmaat gezet moet worden - is hem op het lijf geschreven en inspireert hem. Hij zegt: 'Ik zie deze tekst als een aanmoediging, een inspanningsverplichting. Ik ben er nog niet, ik doe óók maar wat. Maar ik hoop dat wat ik doe afstraalt op anderen en dat ze denken: Hij doet inderdaad maar wat, maar toch..'



De verwondering
De Verwondering: Samuel Gerrets

Als enig kind was Samuël Gerrets de vaste tolk voor zijn dove ouders. Zijn inlevingsvermogen is een schat voor het leven geworden, maar heeft ook veel van hem gevraagd. Samuël was de brug naar de wereld van de horenden. Zo onderhandelde hij als kleine jongen voor zijn vader over de aankoop van een auto en tolkte als zijn ouders een afspraak bij de huisarts hadden. Om te voorkomen dat Samuël een taalachterstand opliep, stimuleerden zijn ouders het lezen al vroeg. Hij sloeg een klas over en groeide op als een verantwoordelijk en leergierig jongetje. Hoe heeft zijn dienstbare jeugd hem gevormd?



De verwondering
De Verwondering: Antoine Bodar

Annemiek Schrijver in gesprek met priester Antoine Bodar over depressie.



De verwondering
De Verwondering: Rolinka Klein Kranenburg

Rolinka Klein Kranenburg (1975) is pionier-predikant in Amersfoort Vathorst. Ze doet het werk met hart en ziel want ze kan er alles wat ze wil in kwijt. Tijdens haar theologiestudie in Leiden raakt ze de God van haar jeugd kwijt. Leeft haar vader, die ook predikant is, in de zekerheid van het geloof, voor Rolinka Klein Kranenburg is geloof meer een zoektocht, een ontdekkingsreis. De Bijbelse verhalen zijn voor haar niet echt gebeurd maar wel waar; zij getuigen van een diepmenselijke waarheid. In die zin past haar inspiratietekst, een fragment uit De kleine Prins van St. Exupéry, daar goed bij. Na een scheiding en een burn-out hervindt ze zichzelf op Iona, een onbeduidend eilandje bij Schotland: 'Ik had mijzelf uitgehold. Langzaam gingen de stoppen weer aan en kwam het weer terug: vertrouwen, lachen, genieten, mijn eigen leven omarmen. God was daar in het alledaagse aanwezig, ik voelde me gezien, zoals ik was.' Dan ontmoet Klein Kranenburg haar grote liefde met wie ze trouwt, maar het is ook een keuze met een schaduwkant. Haar man die uit een eerder huwelijk al kinderen heeft, wil tot haar grote verdriet geen kinderen meer.



De verwondering
De Verwondering: Bertho Nieboer

Gynaecoloog Bertho Nieboer werd geboren in Libanon en was twee maanden oud toen hij werd geadopteerd door een Nederlands stel. Hij groeide op in Renswoude. Over zijn afkomst weet hij niets, maar dit jaar hoopt hij met zijn gezin zijn geboorteland te ontdekken. Bertho groeit op in een calvinistisch gezin, een gelovig nest. "Ik heb God van mijn ouders overgenomen." Zijn gedrevenheid en temperament zullen met zijn Libanese roots te maken hebben, vermoedt hij. Die gedrevenheid is voelbaar wanneer hij over zijn werk als gynaecoloog praat. Hij wil goed naar zijn patiënten luisteren en daar de tijd voor nemen. Tijd die hij meestal niet heeft, maar toch neemt. Op Twitter is hij actief als Dokter Bertho. "Ik wil als arts laagdrempelig en toegankelijk zijn." Bertho's tekst komt uit het boek Eindelijk Thuis van priester Henri Nouwen. Dankbaarheid als discipline spreekt Bertho aan. Dat is volgens hem een bovenmenselijke oproep, maar iets dat goed is om na te streven. Bertho identificeert zich met de oudste zoon in het verhaal van de Verloren Zoon. De zoon die het thuis bij zijn vader maar saai vond, maar niet zag dat alles al van hem was.



De verwondering
De Verwondering: Marleen Blootens

Voor predikante Marleen Blootens (35) was 2017 een stormachtig jaar. Ze trouwde, haar vader overleed en er werd een tumor in haar voet gevonden. Bovendien raakte ze zwanger van haar eerste kindje en verruilde ze haar Amsterdamse gemeente voor Rotterdam-Overschie. Marleen komt, net als Annemiek, uit een gereformeerd vrijgemaakte 'bubbel', zoals ze dat omschrijft. Hoewel ze al jong dominee wilde worden, was dat niet vanzelfsprekend. Via de studie psychologie kwam ze uiteindelijk toch terecht bij de VU in Amsterdam waar ze theologie studeerde. Hoewel ze lef nodig had om de preekstoel op te klimmen, voelt ze zich nog steeds beschroomd, want 'wie ben ik dat ik dit mag doen? Dat mensen naar mij willen luisteren?' Ze noemt het predikantschap dan ook een eenzaam beroep. Toch is die kwetsbaarheid haar kracht geworden. Marleen vindt het mooiste van haar vak dat ze met mensen mee mag lopen, hen nabij mag zijn op kwetsbare momenten. De dood van haar vader en de tumor die in haar grote teen werd ontdekt hebben ervoor gezorgd dat ze haar vertrouwen in het leven een beetje is kwijtgeraakt. En dat is best confronterend nu ze zwanger is van haar eerste kindje.



De verwondering
De Verwondering: Stef Bos

Zanger Stef Bos is aan zijn derde levenscyclus begonnen. Nederland en België waren zijn eerste twee thuishavens en nu woont hij met zijn vrouw en kinderen in Zuid-Afrika. Het land dat hem letterlijke en figuurlijk ruimte gaf. Aan het begin van het nieuwe jaar drukt hij op zijn resetknop en dat zouden we, wat hem betreft, allemaal moeten doen. 'Dat gebeurt meestal door de mensen om me heen. Je moet mensen zoeken die je niet louter bevestigen. Anderen werken als een spiegel. Als mensen mij als baas beginnen te zien, word ik een kasplantje. Dan groei ik niet.' Dat hij op latere leeftijd vader is geworden, zorgt ook voor confrontaties met zichzelf. 'Kinderen confronteren je met al je onhebbelijkheden. Bij tijd en wijle moet je alles loslaten en eens goed naar jezelf kijken. Als je dat te lang uitstelt, spat het ongezond uit elkaar.' Stef pleit voor meer traagheid en leemte. 'Wezenlijke veranderingen in het leven gaan altijd traag. Vanaf mijn veertigste ben ik lange lijnen gaan leggen. We moeten onszelf heruitvinden.' Zuid-Afrika bracht hem ook opnieuw in aanraking met het spirituele. 'In een kerk in Soweto kreeg ik kippenvel. Dat moet je niet rationeel willen verklaren. Ik keer weer terug naar het godsbeeld dat ik als kind had. Als een stroom die door de tijd gaat. Als een onuitputtelijke bron.' Hij zingt zijn lied 'Later als ik dood ben', dat hij schreef na een gesprek met zijn zoontje. De basis voor zijn nieuwe album KERN.



De verwondering
De Verwondering: Paul van Vliet

Paul van Vliet draagt, op Eerste Kerstdag, zijn Dialoog in de hemel voor. God kijkt naar zijn schepping en vraagt zich af waarom het zo tegenvalt. De angst om tegen te vallen kent Paul ook, al speelt de gevierde cabaretier momenteel zijn laatste seizoen, na zestig jaar met succes op de bühne te hebben gestaan. Hij groeide op in een Nederlands Hervormd gezin waarin hij moest voldoen. Paul vertrouwt A nnemiek toe dat hij altijd enorm zijn best heeft gedaan om iemand te zijn. Om te deugen. Zoals de meesten van ons doen. Met het verstrijken van de jaren, Paul is nu 82, noemt hij dat streven 'flauwekul'. De gelijkenis van de talenten spreekt hem aan; eenieder krijgt iets en het gaat erom wat je ermee hebt gedaan. Hij vermoedt dat hij daarin is geslaagd. Zijn grootste angst is dat hij zo'n mummelende oude man wordt die ongevraagd veel te lange verhalen afsteekt tijdens familiebijeenkomsten. Paul brengt ons weemoed en, vanzelfsprekend, zijn lach.



De verwondering
De Verwondering: Henk Kroes

It giet oan! Als deze woorden klinken, staat heel Nederland op z'n kop. Henk Kroes, ijsmeester en oud-voorzitter van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden, weet er alles van. Hij vertelt over zijn worsteling met wie God voor hem is en over het belang van Nijkleaster. Dat is het kerkelijk pioniersproject in Jorwerd waar hij en andere enthousiastelingen nu vijf jaar bezig zijn om vorm te geven aan een kloostergemeenschap. Binnenkort wordt begonnen met de bouw, iets waar Kroes zich enorm op kan verheugen. Zijn dierbare tekst is een bewerking van een lied van Paul van Vliet, een tekst die hij achterliet op een steen tijdens een tocht naar Santiago de Compostella.



De verwondering
De Verwondering: Marguerite de Beaufort

Op Wereldlichtjesdag steekt onze gast van vandaag een kaars aan voor haar overleden kindjes Danique en Joost. Marguerite de Beaufort verloor twee van haar vijf kinderen en een derde kind werd ernstig ziek. Toch blijft haar vertrouwen in het leven groot. Marguerite kreeg dit basisvertrouwen mee van haar moeder, die in Engeland als baby werd geadopteerd door een Nederlands stel. In Nederland bezocht Marguerite samen met haar moeder de Doopsgezinde gemeente. In haar tienerkamer hing de foto van een baby met de tekst uit Jesaja 49: 15: 'Zal een vrouw haar zuigeling vergeten? Zelfs al zou zij dit doen, Ik vergeet U nooit.' Marguerite was een poppenkind en gék op baby's. Ook het Bijbelverhaal van Mozes in het biezen mandje raakte haar diep. Deze teksten kregen meer betekenis toen Marguerites derde kindje vlak voor de bevalling overleed. Ze besloot dwars door haar verdriet heen te gaan, zette de deur van haar huis open en ging kort na deze gebeurtenis zelfs op kraambezoek bij een vriendin. Ondanks het immense verdriet, voelde ze zich gedragen door God en de schoonheid van de natuur. Een reis naar Nepal werkte troostend. Haar levenservaring deelt ze nu als vrijwilligster bij het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie. Marguerite staat ouders, die daar behoefte aan hebben, bij door met hen in gesprek te gaan. Ook geeft ze gastlessen aan de Hogeschool van Utrecht namens de VOKK (Vereniging Ouders Kinderen en Kanker).



De verwondering
De Verwondering: Claartje Kruijff

Claartje Kruijff (45) groeide op in de Verenigde Staten en maakte in Nederland haar middelbare school af. Ze studeerde psychologie in Leiden en werkte daarna in Amsterdam en Londen voor een internationaal organisatieadviesbureau. Van huis uit speelden kerk en geloof geen enkele rol in haar leven, maar tijdens de voorbereidingen van haar huwelijk raakte ze in gesprek met een priester. Dat veranderde alles. Ze gaf haar baan op en ging theologie studeren aan de VU. Inmiddels is ze al een aantal jaren werkzaam als predikant in de Amsterdamse oecumenische Dominicusgemeente. Daarnaast is zij buiten de kerk actief en wordt ze gevraagd voor huwelijken, uitvaarten, gesprekken en lezingen. In 2016 schreef ze het boek 'Leegte achter de dingen', over hoe haar gevoel van existentiële en spirituele leegte veranderde in betekenisvolle ruimte. Onlangs viel haar een bijzondere eer te beurt: zij, theoloog zonder de ballast van geloofsstelligheden, werd verkozen tot Theoloog des Vaderlands.



De verwondering
De Verwondering: Manu Keirse

Op de laatste zondag van het kerkelijk jaar worden in de protestantse kerk de mensen herdacht die dit jaar zijn overleden. Om die reden is Manu Keirse te gast. Keirse is klinisch psycholoog en specialist in het omgaan met verlies en verdriet. Hij is emeritus hoogleraar aan de faculteit Geneeskunde van de Katholieke Universiteit Leuven. Van 1999 tot 2003 was hij kabinetschef op het Belgische ministerie van Volksgezondheid, wat bij ons hetzelfde is als staatssecretaris. Zijn eerste boek 'Helpen bij verlies en verdriet. Een gids voor het gezin en de hulpverlener' (1995) werd een bestseller. Onlangs is een volledig herziene druk verschenen en dat is niet zonder reden. Manu Keirse gelooft niet langer in rouwverwerking. Rouw verwerk je niet, je overleeft je verlies en je leeft ermee. De door hem gekozen inspiratietekst komt uit het dagboek van Etty Hillesum.



De verwondering
De Verwondering: Rik Torfs

Rik Torfs (61) is hoogleraar kerkrecht, schrijver, columnist en voormalig politicus voor de Belgische christen-democraten. Van 2013 tot 2017 was hij rector van de Katholieke Universiteit Leuven. Torfs is een graag geziene gast in allerlei televisieprogramma's. Hij werd bekend als jury in de Belgische versie van 'De slimste mens' en voor Canvas maakte hij het programma Nooitgedacht waarin hij zijn gasten wist te verleiden tot het onthullen van de diepste zielenroerselen. Zijn veelzijdigheid wijdt hij zelf aan zijn zwakheid niet te kunnen kiezen. Riks Torfs durft ongezouten zijn mening te geven. Over populisme zegt hij: 'Ik ben politiek gezien een absolute anti-populist want wie de taal van het volk spreekt, minacht eigenlijk het volk. De populist gebruikt de mindere gevoelens van de mensen, het buikgevoel, om hen uiteindelijk te manipuleren. De echte politicus spreekt de mensen tegen, zegt af en toe: jullie hebben ongelijk.' Zijn grote liefde is het schrijven: 'Wij zijn voorbijgangers, maar je wordt gedwongen om toch iets dieper na te denken wanneer je een zin formuleert. Ik ben het eerlijkst wanneer ik schrijf.' In het schrijven zoekt hij naar lichte vormen van extase, naar momenten in het leven van een mens waarop hij de dingen iets anders ziet.



De verwondering
De Verwondering: Welmoed Vlieger

Filosoof, publicist en domineesdochter Welmoed Vlieger (1976) schopte als puber tegen alle heilige huisjes aan. Ze maakte haar school niet af, ging op zichzelf wonen, haalde uiteindelijk haar havodiploma en kreeg via een speciaal toelatingsexamen toegang tot de universiteit. Niets ging bij Vlieger vanzelf. Ze kende grote eenzaamheid en kon pas echt haar eigen weg gaan nadat haar vader, een bij velen zeer geliefde predikant, was overleden. De kennismaking met de teksten van de Dominicaan Meister Eckhart luidde een nieuwe periode in: haar studie nam een vlucht. Alles lukte, ze kreeg de smaak van het studeren nu echt te pakken en wilde na haar afstuderen ook niet stoppen: onlangs is ze begonnen met haar promotieonderzoek. Meister Eckhart blijft een richtingaanwijzer voor haar. Hij spreekt over leven vanuit je eigen bestaansgrond, zonder waarom. Welmoed Vlieger: 'Dat raakt voor mij aan integriteit en overgave, aan het onwezenlijke achterlaten en God toelaten. Er gaat iets onvoorwaardelijks en hartstochtelijks vanuit: 'Hier sta ik, ik kan niet anders'. Je niet laten bepalen door conformering, calculatie en controle maar door innerlijkheid en oprechtheid, elk moment weer.' Het is geen verrassing dat Welmoed Vlieger een tekst van Meister Eckhart heeft uitgekozen om met de kijker te delen.